Për t’u pajisur me dokumenta në Maltë, gjetja në kohë e një banese është shumë e rëndësishme. Mund t’ju duhet kohë kërkimi, pasi kërkesa është shpesh më e madhe se oferta, duke rritur çmimet e qirasë dhe duke kufizuar opsionet tuaja. Kostoja e qirasë ndryshon në varësi të vendndodhjes, gjendjes dhe moshës së apartamentit.

Konfirmoni që kontrata që nënshkruani t’u dorëzohet në mënyrë korrekte autoriteteve përkatëse malteze (Autoriteti i Strehimit i Maltës, Registration of a Private Residential Lease Contract (gov.mt)).

Çmimet treguese (2024) për shtëpitë e mobiluara me 2 dhoma gjumi, në varësi të gjendjes së ndërtesës dhe vendndodhjes.

Gjatë muajve të verës, për shkak të rritjes së kërkesës nga turistët, qiratë janë më të larta; kështu që do të ishte e këshillueshme të rezervoni shtëpinë midis Tetorit dhe Marsit, për të gjetur qira më konkurruese dhe më shumë opsione.
Shumica e apartamenteve që lëshohen me qira u jepen agjentëve (Real Estate).

Shënim i rëndësishëm!
Mos jepni/dërgoni depozitë para se të shihni shtëpinë/apartamentin ose të konfirmoni se po bisedoni me pronarin/agjentin zyrtar, pasi ka pasur raste qirash të dyfishuara dhe mashtrimesh.

Shënim i rëndësishëm!

Të jetosh bashkë me persona të tjerë në të njëjtin apartament është e zakonshme dhe tërësisht e ligjshme. Nëse ju interesoni, sigurohuni që ta keni kontratën e qirasë në emrin tuaj, me kohëzgjatjen e qëndrimit dhe shumën që do të paguani të qarta në të.

Konfirmoni koston e energjisë elektrike dhe ujit në muaj në www.arms.com.mt

Agjenci imobiliare (Real Estate):

• www.franksalt.com.mt
• www.belair.com.mt
• www.perry.com.mt
• www.dhalia.com
• www.simonmamo.com
• www.sql.com.mt
• Rent Property In Malta - Long Let or Short Let | QuickLets

Grupe në Facebook:

• Malta rent flat, apartment direct from owner | Facebook
• Rent an Apartment / Flat to Let / Share a Room in Malta | Facebook
• Rooms, flats and apartments for rent in Malta | Facebook

Këshillohet të bini dakord që në fillim me pronarin për kërkesat tuaja në lidhje me blerjen e mobiljeve shtesë, riparimet, etj.

Gjithashtu, kërkoni që të gjitha mobiljet, pajisjet dhe dëmet ekzistuese të regjistrohen para se të hyni zyrtarisht në shtëpi. Në këtë mënyrë do të keni provat e nevojshme për të marrë nga pronari garancinë e paguar në nënshkrimin e kontratës.

• Për të hapur një llogari bankare në Maltë si shtetas shqiptar, duhet të jeni të pajisur me leje qëndrimi; si jo-rezident, procedura është shumë e vështirë.
• Banka të përshtatshme për emigrantë
  • https://www.bov.com/personal
  • https://www.hsbc.com.mt/
  • https://www.bnf.bank/

Malta ka një rrjet relativisht të mirë transporti (autobus – taksi – traget), i cili shërben në pjesën më të madhe të vendit, dhe në disa linja autobusësh ka shërbim 24 orësh.

Autobusa

Autobusët qarkullojnë nga ora 05:30 deri në 23:00, me një kosto bilete 2.5 € (e vlefshme 2 orë). Biletat shiten individualisht nga shoferi. Gjithashtu mund të blini një sërë kartash autobusi që ofrojnë tarifa të reduktuara për t’iu përshtatur nevojave tuaja (Tallinja Explore Cards €6 – €19).

Nga 1 tetori 2022, autobusët maltezë janë falas për të gjithë banorët/rezidentët me Kartën Tallinja. Karta Tallinja, për ata që nuk e dinë, është një kartë autobusi pa kontakt (contactless) dhe aplikohet online për një kosto prej €30.

Register for tallinja Card - Malta Public Transport

Shënim!

Për më shumë informacion rreth itinerareve dhe orarit vizitoni linkun e mëposhtëm:
www.publictransport.com.mt

Taksi

Taksitë ndahen në 2 kategori:

• të bardhët, që mund t’i merrni vetëm nga qendrat përkatëse (piazza) (nuk ndalen duke ngritur dorën), dhe
• pjesa tjetër, nëpërmjet aplikacioneve mobile dhe/ose me telefon (si radio taksi).

Çmimet e taksive të bardha zakonisht janë më të shtrenjta se pjesa tjetër dhe përcaktohen nga listat e postuara në rangje. Në radio taksitë, kostoja llogaritet në momentin që e mbyllni nga aplikacioni.

Sugjerim!

Për çmime më të lira, ju sugjerojmë të përdorni një nga aplikacionet e mëposhtme.

• Bolt in Malta | Bolt services in Malta | Bolt
• Earn Money by Driving or Get a Ride Now | Uber Malta
• Malta - eCabs App | Book a ride in minutes | eCabs Malta

Sistemi arsimor i Maltës përbëhet nga 4 nivele: parashkollor, fillor (3 deri në 11 vjeç), i mesëm i ulët (11 deri në 16 vjeç), i mesëm i lartë (16 deri në 18 vjeç) dhe universitar. Arsimi është i detyrueshëm nga 5 deri në 16 vjeç dhe ndjek standardin anglez. Në të gjitha nivelet e arsimit të detyrueshëm, nxënësit duhet të veshin uniformë. Ka tre lloje shkollash: publike, private dhe katolike. Viti shkollor në shumicën e shkollave fillon në fund të shtatorit.

Çerdhe

Malta ofron çerdhe falas përmes Skemës për Kujdesin e Fëmijëve, për fëmijët nga mosha 0 deri në 3 vjeç, prindërit e të cilëve janë në punë dhe/ose në arsim. Aplikimi bëhet përmes çerdhes që keni zgjedhur për kujdesin e fëmijës tuaj, dhe ju duhet të dorëzoni dëshmi të punësimit.

Listën e çerdheve në të gjitha zonat e Maltës mund ta gjeni në linkun e mëposhtëm:
List of Childcare Centres (gov.mt)

Shënim!

Më shumë informacion rreth Skemës Falas për kujdesin e fëmijëve mund të gjeni këtu:
Free Childcare Scheme (gov.mt)

Arsimi Parashkollor

Arsimi në Maltë është i detyrueshëm deri në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç dhe ofrohet përmes shkollave shtetërore, shkollave katolike dhe sektorit privat.

Informacioni i mëposhtëm i referohet vetëm shkollave shtetërore:
Arsimi parashkollor nuk është i detyrueshëm dhe fillon nga mosha 2 vjeç e 9 muaj deri në 5 vjeç. Kopshtet shtetërore disponojnë një edukatore për çdo dhjetë fëmijë të pranishëm.
Gjatë viteve të kopshtit fokusi është te loja, jo te edukimi formal.

Shkolla Fillore

Arsimi fillor zgjat gjashtë vjet (nga mosha 5 deri në 11 vjeç) dhe mësimdhënia fokusohet në gjuhën malteze dhe angleze.
Të gjitha shkollat funksionojnë nga e Hëna në të Premte, zakonisht nga ora 08:30 deri në 14:30.
Për prindërit që punojnë me orar të plotë, ofrohet shërbimi i kujdesit pas orarit shkollor (Klabb 3-16) për fëmijët nga mosha 3 deri në 16 vjeç, për një pagesë simbolike (€0.80 në orë).

Shënim!

Më shumë informacion mund të gjeni në linkun e mëposhtëm.
Klabb 3-16 After School Service

Shkolla e Mesme & Post Secondary

Arsimi i mesëm zgjat nga mosha 11 deri në 16 vjeç, i ndjekur nga Post Secondary (Junior College).
Në 2 vitet e para (klasa 7 dhe 8) studiohen lëndët e përgjithshme, ndërsa në vitet pasuese zgjidhen lëndët në të cilat do të përqendrohen.

Shkolla e Lartë

Pas përfundimit me sukses të shkollës së mesme, mund të aplikoni në fakultetin që dëshironi në Universitetin e Maltës. Detaje mund të gjeni në linkun e mëposhtëm.
L-Università ta’ Malta

Shënim i rëndësishëm!

• Duhet që të paktën një prind të jetë i pajisur me leje pune që fëmija të mund të regjistrohet në shkollë shtetërore.
• Transport falas ofrohet (autobus shkolle) kur distanca nga vendbanimi në shkollë është 1 km ose më shumë.
• Të gjithë nxënësit (nga mosha 3 deri në 16 vjeç) veshin uniformën e shkollës së tyre.
• Prindërit nuk mund të zgjedhin shkollën në të cilën regjistrojnë fëmijën, pasi regjistrimi bazohet në zonën ku banoni.

Shkolla Profesionale

Kolegji i Arteve, Shkencës dhe Teknologjisë i Maltës (MCAST) është një institucion publik që ofron 180 kurse dhe programe studimi profesional (part-time ose full-time).
Ndër fushat që mbulohen janë:

• Shëndet/Infermieri
• Inxhinieri/Transport
• IT/ICT
• Turizëm
• Art/Fotografi
• Administrim/Biznes
• Shërbime Sociale
  Më shumë informacion mund të gjeni në linkun e mëposhtëm:
  https://mcast.edu.mt/

Malta ka një nivel të lartë efektiviteti në kujdesin shëndetësor, duke u renditur e 10-ta në botë, falë financimit të mjaftueshëm qeveritar.
Sistemi shëndetësor ndahet në sektor publik dhe privat, me shumicën e mjekëve që punojnë njëkohësisht në të dy sektorët.

Sektori publik ofron shërbime mjekësore falas me një kosto nominale dhe mbulon shumicën e shërbimeve thelbësore: që nga trajtimi specialist, kujdesi emergjent, kirurgjia, kujdesi para lindjes dhe lindja e fëmijës. Megjithatë, lista e pritjes për trajtim spitalor jo-urgjent mund të jetë mjaft e gjatë.
Sektori publik shëndetësor përbëhet nga spitalet shtetërore dhe poliklinikat.
Mater Dei Hospital, i vendosur në Msida, është spitali kryesor në shkallë kombëtare. U hap në 2007 dhe është një nga spitalet më moderne në Evropë. Për më shumë informacion, drejtohuni te linku i mëposhtëm.
Home - The Department

Poliklinika: Malta ka 8 poliklinika (7 në Maltë dhe një në Gozo). Përveç mjekëve të përgjithshëm dhe shërbimeve të infermierisë, ofrohen edhe shërbime të ndryshme shëndetësore të specializuara si: podiatria, fizioterapia, imunizimi, terapia e të folurit, klinikat antenatale dhe postnatale, klinikat e bebeve dhe pediatrike, klinikat e diabetit, klinikat ortopedike dhe urgjenca.
Health Centers - The Department

Sektori privat përbëhet nga spitale/klinika private dhe mjekë të përgjithshëm, që mund t’i gjeni edhe në farmacitë e ishullit. Është gjithashtu një opsion që ofron takime më të shpejta, me çmime të përballueshme.
Ndër spitalet private më të njohura janë: Saint James Hospitals, Da Vinci Hospital, Saint Mark’s Clinic, etj.
Shumica e farmacive ofrojnë, në orare të caktuara, vizita me mjekun e përgjithshëm/mjekun e familjes.

Shënim i rëndësishëm!

• Kur vizitoni një spital apo poliklinikë shtetërore, do t’ju kërkohet një kopje e pagesës së fundit nga punëdhënësi (payslip), si provë që paguani kontributet shoqërore. Nëse nuk e keni, mund t’ju kërkohet të paguani shërbimet.
• Mater Dei është një nga spitalet më të mëdha në BE dhe me pajisje moderne, ku 90% e mjekëve e rekomandojnë në vend të një spitali apo klinike private.
• Vizita me mjekun e familjes në një farmaci kushton 15–20 € në cash.

• Kërko kontratë me pagën, orarin dhe periudhën e provës.
• Kontrollo lejen e punës dhe regjistrimin në Jobsplus.
• Ruaj payslips dhe dokumentet tatimore.

Zgjidh sole trader ose company dhe rregullo numrat tatimorë, VAT dhe Jobsplus sipas aktivitetit.

Burimi zyrtar: Servizz.gov.mt ↗

Kontrollo programet e Malta Enterprise sipas fazës dhe sektorit; financimi nuk jepet automatikisht.

Sole trader mund të përdorë regjistrimin e përbashkët, por duhet të kontrollojë veçmas lejen e punës dhe sigurimet.

Shtetasve shqiptarë u nevojitet një leje qëndrimi për t’u punësuar në Maltë. Hapi i parë në kualifikimin për punësim është të kesh një ofertë pune nga një punëdhënës në Maltë.

Një leje qëndrimi në bazë të punësimit lëshohet dhe mbetet e vlefshme nëse kriteret kryesore mbi të cilat është pranuar vazhdojnë të përmbushen, pra emërtimi specifik, punëdhënësi dhe kohëzgjatja. Ky informacion shtypet edhe në kartën e qëndrimit të lëshuar dhe mbajtur nga shtetasi shqiptar.

Shënim!

Nëse kriteret ndryshojnë, mbajtësi i lejes është i detyruar me ligj të informojë Njësinë e Emigrantëve Home Page - Identità (gov.mt)

Lejet e qëndrimit lidhur me punësimin ndahen në 4 kategori, si më poshtë.

Shënim i rëndësishëm!

Të gjithë shtetasit e vendeve jo anëtare të BE-së, të cilët banojnë dhe punojnë ligjërisht në Maltë, gëzojnë të drejtën për trajtim të barabartë kur bëhet fjalë për:

• kushtet e punës, duke përfshirë
  • pagën,
  • shkarkimin,
  • shëndetin dhe sigurinë në vendin e punës;
• formimin arsimor dhe profesional;
• përfitime tatimore.

Adresa e qëndrimit tuaj (kontrata e qirasë) është pjesë e domosdoshme e dosjes për lejen e qëndrimit. Sigurohuni që kontrata e qirasë që nënshkruani t’i dorëzohet në mënyrë korrekte autoriteteve përkatëse malteze, pasi ky regjistrim shërben si provë zyrtare e adresës tuaj në Maltë.

Registration of a Private Residential Lease Contract (gov.mt)

Qendra e Informacionit për Njohjen e Kualifikimeve të Maltës (MQRIC) është organi kompetent që njeh kualifikimet nga vendet e huaja. Njohja e diplomës mund të kërkohet për arsye të ndryshme, si: vazhdim studimesh, aplikim për një vend pune ose promovim, kompensim kualifikimi, zbritje tatimore, skema bursash, një leje/vizë, etj.

Për më shumë informacion vizitoni faqen zyrtare dhe lexoni dokumentin e mëposhtëm:

• Academic Qualifications - Malta Further & Higher Education Authority
• Njohja e Diplomes/ Recognition-of-a-Qualification.pdf (3.0 MB)

Bonusi për fëmijë vlen për çdo fëmijë nën moshën 16 vjeç që jeton në Maltë. Pagesa bëhet çdo 13 javë dhe shuma llogaritet në bazë të rrogës dhe kontributeve të prindit/prindërve.
Edhe fëmijët që nuk kanë lindur në Maltë kanë të drejtë të aplikojnë.
Aplikimi bëhet online, ku jepen detaje për dokumentet që duhet të dorëzoni.

Children’s Allowance – Annual Income less than threshold - Social Security

Bonusi In-Work ka për qëllim të ndihmojë çiftet dhe prindërit e vetëm (single parent) që janë të punësuar dhe kanë fëmijë nën moshën njëzet e tre (23) vjeç, të cilët janë ende të varur dhe jetojnë me ta.
Pagesa bëhet çdo 3 muaj; për më shumë informacion mund t’i drejtoheni linkut të mëposhtëm:
In-Work Benefit - Social Security

• Festat publike – 24 ditë pushime publike në Maltë (Malta Public Holidays 2024 - PublicHolidays.com.mt)
• Ditë pushimi për punonjësit me kohë të plotë në vit – 24 ditë
• Sëmundja – 10 ditë
• Leje lindjeje (deri në 16 javë – 12 nga punëdhënësi dhe 4 nga shteti) me detyrimin për t’u kthyer në punë për të paktën 6 muaj pas përfundimit të lejes.
• Për raste të tjera të veçanta, si leje prindërore (Parental), leje e papaguar (Unpaid), leje për varrim, etj., këto janë gjithashtu në dispozicion.

• Prefiksi i Maltës: +356
• Ambulanca: 112
• Spitali – Malta: 25450000
• Spital – Gozo: 21561600
• Policia: 21224001-7
• Shërbimi informativ shtetëror – 153
• Ambasada Shqiptare në Itali – +39 0686224110

Shqipëria nuk ka përfaqësim diplomatik në Maltë. Të gjitha shërbimet kryhen nga Ambasada apo Konsullatat Shqiptare në Itali.

• Ambasada në Romë – Tel: +39 0686224110, Email: embassy.rome@mfa.gov.al (ambasadat.gov.al/italy)
• Konsullata në Bari – Tel: +39 080 5727647
• Konsullata në Milano – Tel: +39 02 80 51265