Qytetarët shqiptarë mund të udhëtojnë pa vizë për vizita të shkurtra në zonën Schengen, deri në 90 ditë brenda 180 ditëve. Kjo nuk jep të drejtë pune. Për punë, studim ose qëndrim afatgjatë duhet leja përkatëse.

• Monedha është euro dhe Austria është pjesë e Bashkimit Evropian.
• Gjermanishtja ndihmon shumë për punën, administratën dhe jetën e përditshme.
• Kostoja e banesës ndryshon ndjeshëm sipas qytetit; Vjena, Salzburgu dhe Innsbruck-u priren të jenë më të shtrenjtë.
• Shumica e punonjësve të mbuluar nga marrëveshjet kolektive marrin pagesa shtesë për pushime dhe fundvit, shpesh të quajtura paga e 13-të dhe e 14-të.
• Kostoja e jetës është e lartë krahasuar me rajonin, por paga mesatare dhe shërbimet publike priren ta balancojnë këtë.
• Rrjeti i transportit publik dhe infrastruktura e çiklizmit janë shumë të zhvilluara, edhe në qytete të mesme.

Ligji austriak i mbylljes së dyqaneve (Ladenschlussgesetz) bën që pothuajse të gjitha dyqanet të jenë mbyllur të dielave dhe në ditë feste zyrtare; vetëm disa dyqane në stacione treni, aeroporte ose benzinata mbeten hapur. Ia vlen të planifikoni pazarin javor paraprakisht, veçanërisht kur mbërrini në një qytet të ri.

Ndarja e mbeturinave (Mülltrennung) merret seriozisht: letra, qelqi, plastika/metali dhe mbeturinat biologjike hidhen në kontejnerë të veçantë, shpesh të përbashkët për të gjithë pallatin. Administrata e banesës ose komuna zakonisht shpjegon sistemin kur regjistroheni.

Orët e qetësisë (Ruhezeiten) — zakonisht mesditë dhe gjatë natës, si dhe gjithë e diela — respektohen rreptësisht në zona banimi; zhurma e tepërt (p.sh. makineri shtëpiake, muzikë) mund të sjellë ankesa nga fqinjët. Komunikimi formal (përdorimi i Sie në vend të du, respektimi i radhës dhe i orarit) vlerësohet në administratë dhe në marrëdhëniet e para me fqinjët ose koleget e punës.

• Kërko kontratë me pagën bruto, orarin dhe pushimet.
• Kontrollo njohjen e kualifikimit për profesionet e rregulluara.
• Punëdhënësi zakonisht menaxhon tatimin në pagë; kontrollo fletëpagesën.

Zgjidh formën juridike dhe kontrollo nëse aktiviteti kërkon Gewerbeberechtigung. Regjistro taksat dhe sigurimin SVS para fillimit.

Burimi zyrtar: USP Austria ↗

Për investitorë ose bashkëthemelues, krahaso GmbH-në me format më të thjeshta dhe shkruaj marrëveshjen e ortakëve.

Sqaroni nëse je Gewerbetreibender apo “neue Selbständige”; kjo ndryshon regjistrimin, TVSH-në dhe sigurimet.

Shqipëria konsiderohet vend i tretë, pra jashtë BE-së, EEA-së dhe Zvicrës. Leja që ju duhet varet nga arsyeja dhe kohëzgjatja e qëndrimit.

Kontrolloni kriteret dhe dokumentet te portali zyrtar migration.gv.at. Për informacion mbi hyrjen dhe vizat përdorni Ministrinë e Jashtme të Austrisë.

Mos u mbështetni vetëm te lista të përgjithshme. Kërkesat ndryshojnë sipas lejes dhe situatës personale. Verifikojini para aplikimit në faqen zyrtare ose në përfaqësinë austriake.

• pasaportë e vlefshme dhe fotografi biometrike;
• provë për qëllimin e qëndrimit, si kontratë pune ose pranim studimi;
• provë banese dhe mjete të mjaftueshme financiare;
• sigurim shëndetësor i vlefshëm;
• dokumente civile, sipas rastit, me legalizim dhe përkthim.

Pasi hyni në një banesë, duhet të regjistroni adresën te zyra përkatëse e komunës (Meldebehörde) brenda tri ditëve. Dokumenti quhet Meldezettel dhe duhet të nënshkruhet edhe nga personi që ju ofron banesën.

Shiko procedurën zyrtare të regjistrimit të banimit →

Nëse punësoheni me kontratë, punëdhënësi zakonisht ju regjistron në sigurimet shoqërore. Shumica e të punësuarve mbulohen nga ÖGK dhe marrin numër sigurimi e më pas kartën elektronike e-card. Studentët, të vetëpunësuarit dhe personat pa punë mund të kenë procedura të tjera.

• Konfirmoni datën kur fillon mbulimi.
• Ruani numrin e sigurimit social.
• Zgjidhni një mjek familjeje që pranon sigurimin tuaj.

Për pagën dhe pagesat e rregullta do t’ju duhet zakonisht një llogari austriake ose SEPA. Banka mund të kërkojë pasaportën, Meldezettel-in dhe dokumentin e qëndrimit. Krahasoni tarifat mujore, kartën, tërheqjet dhe shërbimin në gjuhën që kuptoni.

Jo çdo profesion kërkon njohje formale. Për profesionet e rregulluara — për shembull disa role në shëndetësi, arsim ose drejtësi — duhet të ndiqni procedurën e autoritetit kompetent. Portali berufsanerkennung.at ju ndihmon të gjeni procedurën sipas profesionit.

Platformat më të përdorura përfshijnë Willhaben, ImmobilienScout24 dhe Immowelt.

Kujdes me mashtrimet. Mos transferoni depozitë pa verifikuar pronën, identitetin e qiradhënësit dhe kontratën. Kontrolloni nëse kostot e ngrohjes, energjisë dhe administrimit përfshihen në çmim.

Trenat rajonalë dhe kombëtarë operohen kryesisht nga ÖBB, ndërsa qytetet kanë rrjetet e tyre të autobusëve, tramvajeve dhe metrosë. Përdorni ÖBB ose aplikacionin ÖBB Scotty për itinerare dhe bileta. Kontrolloni nëse bileta duhet blerë ose aktivizuar para hipjes.

Arsimi i detyrueshëm nis zakonisht në moshën gjashtëvjeçare. Regjistrimi, kopshtet dhe mbështetja gjuhësore organizohen në nivel landi ose komune, ndaj kontaktoni zyrën lokale sipas adresës suaj.

Familienbeihilfe është ndihmë familjare për prindërit që plotësojnë kushtet. Për shtetasit e huaj kërkohet edhe dëshmi e qëndrimit të ligjshëm. Autoriteti përgjegjës është Finanzamt Österreich, jo AMS. Kushtet dhe shumat varen nga rasti dhe mund të ndryshojnë.

Kontrollo informacionin aktual për Familienbeihilfe →

Një patentë shqiptare e vlefshme mund të përdoret zakonisht deri në gjashtë muaj pas vendosjes së banimit në Austri. Më pas duhet konvertuar. Sipas udhëzimit zyrtar austriak, për patentat shqiptare nuk kërkohet provim praktik gjatë konvertimit, por autoriteti mund të kërkojë dokumentet dhe kontrollet e parashikuara.

Shiko procedurën dhe dokumentet zyrtare →

• 112 — emergjenca evropiane
• 133 — policia
• 122 — zjarrfikësit
• 144 — urgjenca mjekësore

• ÖIF — integrim dhe mësim i gjuhës;
• Arbeiterkammer — këshillim për të drejtat në punë dhe konsum;
• Caritas Austria dhe Diakonie — këshillim dhe mbështetje sociale;
• Ambasada e Shqipërisë në Austri — shërbime konsullore; Prinz Eugen-Straße 18, 1040 Vjenë · Tel: +43 1 328 8656 · Email: embassy.vienna@mfa.gov.al.